Lịch sử các dân tộc trong Đế Chế - Dân tộc Ai Cập (Phần 1)

Giới thiệu:

Ai Cập là một trong những nền văn minh cổ xưa nhất và lâu đời nhất xuất hiện trong thời kì cổ đại. Ai Cập cổ đại có sự trù phú của nông nghiệp, tài nguyên khoáng sản dồi dào, và một vị trí chiến lược quan trọng. Mặc dù bị ảnh hưởng bởi những cuộc xâm lược và xung đột nội bộ, Ai Cập vẫn là một nền văn minh vô cùng đặc sắc tồn tại trong suốt gần 5000 năm.

Tượng Nhân sư và Kim Tự Tháp Ai Cập

Vị trí:

Ai Cập cổ đại có vị trí lãnh thổ gần như không khác gì so với Ai Cập hiện đại ngày nay. Lãnh thổ nằm ngay sát sông Nile. Bởi vì địa hình gần như được bao quanh bởi sa mạc, các thế lực thù địch chỉ có thể tiếp cận từ phía Tây và Đông Bắc dọc theo bờ biển Địa Trung Hải, từ phía nam xuống thung lũng sông, hoặc trực tiếp trên biển.

Thủ đô:

Trong lịch sử trường tồn cực kì lâu dài, thủ đô của Ai Cập được đặt khác nhau theo từng thời kì của các vị vua Ai Cập, bao gồm Hierakonpolis (hay Nekhen - thủ đô cuối thời kì tiền Triều đại), Memphis, Herakleopolis, Thebes, It-towy, Akhenaten, Tanis, Sais và Alexandria. Thủ đô quan trọng nhất trong số đó là Memphis và Thebes. Alexander Đại đế xây dựng Alexandria thành thủ đô vào năm 331 TCN. Triều đại Macedonia Ptolemaic cai trị Ai Cập từ Alexandria cho đến năm 30 TCN.

Bức tượng khổng lồ của Pharaon Ramesses II

Sự phát triển:

Vào 5000 năm TCN, những người nhập cư từ vùng cao nguyên Canaan đã mang nông nghiệp đến với Thung lũng sông Nile. Đến năm 3100 TCN, nông nghiệp lan rộng lên phía Nam sông Nile. Lũ lụt dần được kiểm soát, hệ thống tưới tiêu giúp cải tạo nhiều đất trồng trọt hơn. Sự phong phú của thực phẩm dẫn đến dân số ngày càng đông và gia tăng sự giàu có cho khu vực. Thời kì đầu tiên của Ai Cập được xem như một giai đoạn củng cố. Hai vương triều riêng biệt dần hình thành và đấu tranh tranh giành quyền lực dọc theo dòng sông. Khoảng năm 3100 TCN, Vua Menes của Thượng Ai Cập chinh phục Hạ Ai Cập (tập trung những đồng bằng sông vùng thấp) và thành lập nên Triều đại đầu tiên. Giữa năm 3100 TCN và 1300 TCN, hai vùng Nubians và Kushites nằm ở phía Nam sông Nile đứng lên khởi nghĩa. Họ đã lập nên những pháo đài và đồn trú để làm biên giới, nhưng bởi sự yếu kém trong tổ chức, vùng biên giới này đã bị phá hủy. Khoảng năm 1300 TCN, trong trận chiến quan trọng, người Nubian thất bại và bị cô lập như một mối đe dọa trong khoảng 500 năm.

Tranh điêu khắc trên tường mộ Pharaon Ramses I tại Thung lũng của các vị vua, Ai Cập

Trong những năm 1783 đến 1640 TCN, triều đại Ai Cập thứ XIII rất suy yếu. Lúc này, vùng pháo đài biên giới ở phía Nam đã bị chiếm mất, những người nhập cư Semitic từ phía Đông dần di chuyển vào vùng đồng bằng. Những người nhập cư này được gọi là Hyksos, vào năm 1674 TCN, họ đã nắm quyền kiểm soát toàn bộ vùng đồng bằng. Người Hyksos đã áp dụng cả văn hóa và ngôn ngữ của người Ai Cập, họ sử dụng ngựa và xe ngựa. Vào năm 1552 TCN, triều đại thứ XVIII thành lập vương quốc mới, sau khi thành công đẩy lùi người Hyksos ra khỏi lãnh thổ. Triều đại này trở thành thời đại vĩ đại của các vị Pharaoh dũng mãnh trong lịch sử Đế chế Ai Cập. Để ngăn chặn các cuộc xâm lược thêm từ phía Đông, người Ai Cập đã đô hộ các vương quốc ở Levant và Canaan. Họ dần tranh giành quyền lực với các nước Hittites và Mitanni, cũng như lãnh thổ của các vị vua địa phương. Người Ai Cập là cường quốc chiếm ưu thế trong vùng Cận Đông cho đến khoảng năm 1200 TCN, khi những kẻ xâm lược dần tràn ngập vào toàn bộ đất nước.

Hình vẽ cung thủ Ai Cập cổ đại trên xe ngựa

Nền kinh tế:

Ai Cập là một đất nước mà nông nghiệp phụ thuộc vào nước lũ và đất đất phù sa khi sông Nile từ vùng cao nguyên của Ethiopia rút xuống mỗi năm. Hệ thống tưới tiêu theo diện rộng đã giúp cho những nơi đất nông nghiệp có thể không tiếp giáp với sông